Augmentacja warg sromowych większych kwasem hialuronowym – współczesne możliwości, techniki iniekcji oraz wyniki kliniczne

Augmentacja warg sromowych większych kwasem hialuronowym to małoinwazyjny zabieg ambulatoryjny przywracający objętość utraconą wskutek starzenia, menopauzy lub spadku masy ciała. Wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, trwa 30–45 minut, a efekt utrzymuje się od 8 do 18 miesięcy. Poprawia zarówno estetykę okolicy intymnej, jak i komfort funkcjonalny – zmniejsza dyskomfort podczas aktywności fizycznej i współżycia. Zabieg jest w pełni odwracalny.

Streszczenie

Augmentacja warg sromowych większych z zastosowaniem usieciowanego kwasu hialuronowego stanowi uznaną, małoinwazyjną metodę leczenia hypotrophii i atrophii tej struktury anatomicznej. Wskazania obejmują utratę objętości wynikającą z procesu starzenia, menopauzy, zespołu menopauzalnego układu moczowo-płciowego (GSM, genitourinary syndrome of menopause), znacznego spadku masy ciała oraz predyspozycji genetycznych. Zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie, w znieczuleniu miejscowym, przy użyciu kaniuli tępokońcowej lub igły, z zastosowaniem techniki podskórnej retroiniekcji. Dostępne dane kliniczne – w tym wyniki wieloośrodkowego badania ESOLANE (International Urogynecology Journal, 2025) obejmującego 73 pacjentki – wskazują na wysoką skuteczność i bezpieczeństwo metody: poprawę estetyczną potwierdzoną w skali GAIS stwierdzono u ponad 92% uczestniczek w 52-tygodniowej obserwacji. Poza efektem wolumetrycznym pacjentki raportują poprawę komfortu seksualnego oraz redukcję objawów funkcjonalnych. Profil bezpieczeństwa jest korzystny, a powikłania – przejściowy obrzęk, wybroczyny i ból – mają charakter łagodny i samoograniczający się. Kluczowym warunkiem powodzenia zabiegu jest staranna kwalifikacja, znajomość anatomii sromu oraz dobór preparatu o właściwościach reologicznych adekwatnych do tkanki warg sromowych większych.

Słowa kluczowe: kwas hialuronowy, wargi sromowe większe, augmentacja sromu, hypotrophia labia majora, vulvar rejuvenation, GSM, ginekologia estetyczna, filler

Wprowadzenie

Wargi sromowe większe (labia majora) stanowią parzystą strukturę anatomiczną zewnętrznych narządów płciowych kobiety, pełniącą funkcje zarówno ochronne, jak i seksualne. Zbudowane są z tkanki skórno-tłuszczowej bogatej w gruczoły łojowe, naczynia krwionośne, limfatyczne oraz zakończenia nerwowe. Ich objętość zależy w znacznej mierze od zawartości tkanki tłuszczowej oraz integralności macierzy zewnątrzkomórkowej skóry i tkanki podskórnej.

Wraz z postępem cywilizacyjnym i wydłużeniem średniej długości życia kobiety coraz powszechniej zgłaszają problemy związane z inwolucją zewnętrznych narządów płciowych. Proces starzenia, menopauza, długotrwała hipoestrogenemia, znaczna utrata masy ciała oraz porody wielokrotne prowadzą do stopniowego zaniku tkanki tłuszczowej, zmniejszenia sprężystości skóry i utraty objętości warg sromowych większych – zjawiska określanego mianem hypotrophii lub atrophii (labia majora hypotrophy/atrophy). Konsekwencją tego procesu jest nie tylko pogorszenie estetyki okolicy intymnej, lecz również zaburzenie funkcji ochronnej przedsionka pochwy, zwiększenie ekspozycji warg sromowych mniejszych, dyskomfort mechaniczny podczas aktywności fizycznej oraz negatywny wpływ na jakość życia seksualnego i poczucie własnej wartości.

Epidemiologia tego problemu pozostaje niewystarczająco zbadana, jednak rosnąca liczba pacjentek zgłaszających się do gabinetów ginekologii estetycznej wskazuje na istotną skalę zjawiska. Raport ISAPS z 2023 roku odnotował 19,6-procentowy wzrost liczby zabiegów z zakresu chirurgii estetycznej narządów płciowych kobiety w porównaniu z rokiem poprzednim, co świadczy o dynamicznie rosnącym zapotrzebowaniu na tego typu procedury.

Historycznie metodą z wyboru w leczeniu hypotrophii warg sromowych większych był autologiczny przeszczep tkanki tłuszczowej (lipofilling). Jednak rozwój preparatów kwasu hialuronowego o właściwościach reologicznych odpowiadających wymaganiom tkanki wulwarnej otworzył nową perspektywę terapeutyczną – małoinwazyjną, w pełni odwracalną i obarczną istotnie mniejszym ryzykiem powikłań. Celem niniejszego opracowania jest przegląd aktualnej wiedzy dotyczącej augmentacji warg sromowych większych kwasem hialuronowym, ze szczególnym uwzględnieniem wskazań klinicznych, technik iniekcji, dostępnych preparatów, wyników klinicznych oraz profilu bezpieczeństwa.

Anatomia warg sromowych większych – aspekty kliniczne istotne dla techniki iniekcji

Właściwe zrozumienie anatomii warg sromowych większych ma fundamentalne znaczenie dla bezpiecznego i skutecznego wykonania augmentacji. Wargi sromowe większe tworzą parzysty fałd skórny ograniczający szparę sromu, rozciągający się od wzgórka łonowego do krocza. Zbudowane są z kilku warstw, których znajomość warunkuje wybór odpowiedniej płaszczyzny iniekcji:

• skóra – zawiera liczne gruczoły łojowe i potowe, wykazuje tendencję do ścieńczania i utraty elastyczności wraz z wiekiem,
• tkanka podskórna – główny zbiornik tkanki tłuszczowej determinujący objętość i kształt wargi; to właśnie ta warstwa stanowi docelową przestrzeń dla iniekcji kwasu hialuronowego w celu augmentacji wolumetrycznej,
• przegrody włókniste (fibrous septa) – stabilizują strukturę wargi i pełnią rolę rusztowania architektonicznego,
• więzadło obłe macicy (ligamentum teres uteri) – kończy swój bieg w górnej części wargi sromowej większej,
• splot żylny – układ naczyniowy jest bogaty; szczególną ostrożność należy zachować w okolicy komisury przedniej i tylnej,
• nerwy sromowe – gałązki nerwu udowo-płciowego unerwiają boczną powierzchnię warg sromowych większych, zaś gałązki nerwu sromowego – powierzchnię przyśrodkową.

Z punktu widzenia techniki iniekcji istotne są trzy aspekty anatomiczne: (1) bogactwo unaczynienia, które zwiększa ryzyko powikłań naczyniowych i powstawania krwiaków; (2) niejednorodna grubość tkanki podskórnej – największa w górnej i środkowej części wargi, najmniejsza przy komisurze tylnej; (3) bezpośrednie sąsiedztwo z przedsionkiem pochwy i strukturami moczowymi, co nakłada wymóg precyzji technicznej.

Patofizjologia hypotrophii warg sromowych większych

Hypotrophia warg sromowych większych jest procesem wieloczynnikowym. Dominującą rolę odgrywa spadek stężenia estrogenów związany z menopauzą i perimenopauzą, który prowadzi do: zmniejszenia syntezy kolagenu i elastyny w skórze i tkance podskórnej, redukcji zawartości kwasu hialuronowego w macierzy zewnątrzkomórkowej, zaniku adipocytów oraz zmniejszenia ukrwienia tkanek sromu. Szacuje się, że do 50% kobiet po menopauzie doświadcza klinicznie istotnych objawów GSM, których częścią są właśnie zmiany inwolucyjne w obrębie warg sromowych większych.

Dodatkowe czynniki patogenetyczne obejmują: znaczną i szybką utratę masy ciała (redukcja magazynu tłuszczowego), intensywną aktywność fizyczną z przewlekłym deficytem energetycznym, wielokrotne porody, zaburzenia hormonalne (m.in. hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy), farmakologiczną supresję jajników (analogi GnRH, inhibitory aromatazy stosowane w onkologii), a także predyspozycje genetyczne determinujące rozmieszczenie tkanki tłuszczowej.

Klinicznie hypotrophię warg sromowych większych klasyfikuje się jako łagodną, umiarkowaną lub ciężką, oceniając stopień zaniku objętości, wiotkość skóry oraz stopień ekspozycji warg sromowych mniejszych. Fotodokumentacja z zastosowaniem standaryzowanego protokołu fotograficznego stanowi standard postępowania przedzabiegowego i umożliwia obiektywną ocenę wyników leczenia.

Kwas hialuronowy – właściwości fizykochemiczne i mechanizm działania

Kwas hialuronowy (hyaluronic acid, HA) jest naturalnym glikozaminoglikanem stanowiącym nieodłączny składnik macierzy zewnątrzkomórkowej tkanki łącznej człowieka. Jego stężenie w skórze wulwarnej ulega istotnemu zmniejszeniu wraz z wiekiem oraz w przebiegu hipoestrogenemii, co bezpośrednio przekłada się na utratę hydratacji, sprężystości i objętości tej okolicy.

Stosowane w augmentacji warg sromowych większych preparaty oparte są na usieciowanym HA (cross-linked hyaluronic acid), który charakteryzuje się: znacznie wydłużonym czasem degradacji enzymatycznej w porównaniu z natywnym HA (od kilku miesięcy do ponad roku), zróżnicowanymi właściwościami reologicznymi determinowanymi stopniem usieciowania oraz stężeniem HA (zazwyczaj 18–25 mg/ml), właściwościami hydrofilowymi skutkującymi wiązaniem wody i rozprężaniem tkanek, a także zdolnością do stymulacji fibroblastów i syntezy endogennego kolagenu.

Preparat dedykowany do augmentacji vulwarnej powinien cechować się wysokim modułem sprężystości (G’) zapewniającym utrzymanie kształtu i objętości w warunkach mechanicznego obciążenia tkanek krocza, a jednocześnie wystarczającą plastycznością umożliwiającą naturalne modelowanie i unikanie efektu wyczuwalnych mas podskórnych. Właściwości te różnią go od preparatów przeznaczonych do iniekcji śródskórnych lub do biostymulacji mucusy pochwy, co wymaga świadomego doboru produktu przez operatora.

W kontekście złożonego podejścia terapeutycznego do patologii okolicy wulwarnej istotne są własne doświadczenia kliniczne autora, dokumentujące synergię kwasu hialuronowego z urządzeniami energetycznymi. W badaniu Kolczewski i wsp. opublikowanym w Pharmaceuticals (2022) wykazano, że kombinacja vulwarnej aplikacji bipolarnej radiofrekwencji z iniekcją HA do warg sromowych większych przynosi istotną poprawę kliniczną, histologiczną i estetyczną u kobiet z GSM. Histologicznie potwierdzono wzrost stężenia kolagenu i elastyny oraz przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej w tkankach wulwarnych, co bezpośrednio przekłada się na poprawę jakości podłoża tkankowego przyjmującego preparat HA.

Wskazania kliniczne

Wskazania do augmentacji warg sromowych większych kwasem hialuronowym obejmują:

Wskazania estetyczne:

• hypotrophia lub atrophia warg sromowych większych (łagodna, umiarkowana, ciężka),
• asymetria warg sromowych większych,
• nadmierna ekspozycja warg sromowych mniejszych wynikająca z niedoboru objętości warg sromowych większych,
• starczy wygląd okolicy intymnej z nasiloną wiotkością i marszczeniem skóry warg sromowych większych,
• estetyczna dysharmonia sromu po labioplastyce, nie wymagająca kolejnej interwencji chirurgicznej.

Wskazania funkcjonalne:

• dyskomfort mechaniczny podczas aktywności fizycznej (jazda na rowerze, bieganie, jazda konna) wynikający ze zmniejszonej ochrony okolicy przedsionka pochwy,
• nawracające mikrourazy skóry warg sromowych na skutek utraty poduszki tłuszczowej,
• nasilone objawy GSM z komponentem wulwarnym – suchość, pieczenie, nawracające stany zapalne.

Wskazania regeneracyjne:

• poprawa jakości skóry wulwarnej w przebiegu zaawansowanego starzenia lub po onkologicznej terapii hormonalnej,
• uzupełnienie efektu po lipofillingu z tendencją do resorpcji.

Kwalifikacja pacjentki

Prawidłowa kwalifikacja ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności zabiegu. Wywiad przedzabiegowy powinien obejmować:

• wywiad ogólnolekarski: choroby ogólnoustrojowe, leki (w tym leki rozrzedzające krew, immunosupresanty), alergie, historia zabiegów estetycznych,
• wywiad ginekologiczny: data ostatniego badania ginekologicznego i cytologii, ostatnia miesiączka, stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub HTZ, historia infekcji narządów płciowych, ciąże i porody,
• wywiad dermatologiczny: choroby autoimmunologiczne, skłonność do bliznowacenia przerostowego, aktywne zmiany skórne w okolicy wulwarnej,
• oczekiwania pacjentki: realistyczna dyskusja o możliwych do osiągnięcia efektach, trwałości preparatu i konieczności powtarzania zabiegó

Badanie przedmiotowe obejmuje ocenę stopnia hypotrophii, jakości i elastyczności skóry, obecności zmian dermatologicznych warg sromowych, wiotkości sromu oraz współistnienia patologii ginekologicznych wymagających uprzedniego leczenia. Standardem jest standaryzowana fotodokumentacja przedzabiegowa.

Przeciwwskazania

Bezwzględne:

• aktywna infekcja w obrębie sromu lub pochwy,
• potwierdzone lub podejrzewane nowotwory wulwy,
• ciąża i laktacja,
• potwierdzona alergia na składniki preparatu HA,
• ciężkie zaburzenia krzepnięcia,
• aktywna choroba autoimmunologiczna w fazie zaostrzenia.

Względne:

• przyjmowanie leków rozrzedzających krew (konieczne odstawienie co najmniej 5–7 dni przed zabiegiem po konsultacji z lekarzem prowadzącym),
• nieuregulowana cukrzyca (HbA1c >8%),
• skłonność do bliznowacenia przerostowego,
• historia trwałych wypełniaczy w okolicy wulwarnej,
• nierealistyczne oczekiwania co do efektów zabiegu.

Preparaty kwasu hialuronowego stosowane w augmentacji vulwarnej

Na rynku dostępnych jest kilka preparatów dedykowanych lub stosowanych off-label do augmentacji warg sromowych większych. Różnią się one stężeniem HA, stopniem usieciowania, obecnością substancji dodatkowych oraz właściwościami reologicznymi.

Do najlepiej udokumentowanych klinicznie należą preparaty stosowane w badaniu ESOLANE (Desirial Plus, Sinclair Pharma) zawierające 21 mg/ml HA o wysokim module G’, zapewniającym trwałe utrzymanie objętości w tkance podskórnej poddanej mechanicznym obciążeniom charakterystycznym dla okolicy krocza.

Odrębną i szczególnie interesującą klinicznie grupę stanowią preparaty wzbogacone aminokwasami. Neauvia Intense Rose (Neauvia, Włochy) jest preparatem HA usieciowanego technologią NAHYCO® (21 mg/ml), zawierającym glicynę i L-prolinę – prekursory kolagenu stymulujące syntezę włókien kolagenowych i przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej. Dzięki temu Neauvia Intense Rose łączy efekt wolumetryczny z działaniem biostymulacyjnym, co czyni go szczególnie wartościowym u pacjentek z nasiloną atrofią skóry sromu gdzie sam efekt wypełniający jest niewystarczający. Preparat wykazuje wysoką biokompatybilność z tkankami sromu, co potwierdzono w badaniach histologicznych – w tym w pracy Kolczewski i wsp. (Pharmaceuticals, 2022), dokumentującej przebudowę kolagenu i elastyny po zastosowaniu HA z RF w okolicy sromu.

Odrębną kategorię stanowią preparaty łączące HA z hydroksyapatytem wapnia (CaHA), których zastosowanie w procedurach wulwarnych zostało opisane w piśmiennictwie z lat 2023–2025 (Acevedo i wsp., J Cosmet Dermatol, 2025).

Wybór preparatu powinien uwzględniać: stopień hypotrophii (łagodna – preparaty o niższym G’, ciężka – preparaty o wyższym G’, np. Desirial Plus), jakość skóry (atrofia – preparaty z komponentem biostymulacyjnym, np. Neauvia Intense Rose), preferencje techniczne operatora oraz profil cenowy.

Techniki iniekcji

Przygotowanie pacjentki

Zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie. Po dokładnym oczyszczeniu skóry środkiem antyseptycznym aplikuje się miejscowe znieczulenie topiczne (krem EMLA lub Lidocaine 4%) na 30–45 minut przed zabiegiem lub znieczulenie nasiękowe 1-procentowym roztworem lidokainy z dodatkiem adrenaliny. Znieczulenie nasiękowe oferuje lepszą kontrolę bólu i zmniejsza ryzyko krwawienia dzięki efektowi wazokonstrykcyjnemu adrenaliny, jednak może tymczasowo zmienić topografię tkanki podskórnej.

Techniki podania preparatu

Technika kaniulą tępokońcową (preferowana): Kaniula 18–22 G wprowadzana jest przez punkt nakłucia w okolicy komisury tylnej lub w środkowej części wargi. Preparat podaje się retroiniekcyjnie techniką wachlarzową w głębokiej warstwie podskórnej, deponując niewielkie porcje (0,05–0,1 ml) wzdłuż wielu równoległych tuneli. Technika kaniulą minimalizuje ryzyko przypadkowego nakłucia naczynia krwionośnego i powstawania krwiaków, ogranicza ból i zmniejsza liczbę punktów nakłucia.

Technika iniekcji igłą: Technika igłowa (igła 25–27 G) stosowana jest przy iniekcjach korekcyjnych wymagających precyzyjnego deponowania preparatu w ograniczonej przestrzeni. Depozyty liniowe lub punktowe podaje się w głębokiej tkance podskórnej. Technika igłowa zwiększa ryzyko wybroczyn i wymaga bardziej precyzyjnej kontroli.

Ilość preparatu: Typowo stosuje się 1–2 ml preparatu na stronę (łącznie 2–4 ml). Dawkę dobiera się indywidualnie w zależności od stopnia hypotrophii i pożądanego efektu. Nadkorekcja jest błędem technicznym – efekt powinien być naturalny.

Protokół pozabiegowy

• aplikacja okładów chłodzących bezpośrednio po zabiegu (15–20 minut),
• unikanie aktywności fizycznej przez 5–7 dni,
• abstynencja seksualna przez 2–4 tygodnie,
• noszenie luźnej, bawełnianej bielizny przez minimum 7 dni,
• unikanie gorących kąpieli, sauny i solarium przez 2 tygodnie,
• kontrola po 2–4 tygodniach od zabiegu.

Wyniki kliniczne

Przegląd dostępnych danych

Fasola i Gazzola (2016) jako jedni z pierwszych opisali serię 54 pacjentek leczonych fillrem HA z powodu hypotrophii warg sromowych większych. W 12-miesięcznej obserwacji stwierdzono istotną statystycznie poprawę w skali GAIS zarówno w ocenie lekarza, jak i pacjentki (p<0,0001), przy braku poważnych powikłań.

Przełomowym dokonaniem jest wieloośrodkowe badanie ESOLANE (International Urogynecology Journal, 2025) obejmujące 73 kobiety z hypotrophią lub atrophią warg sromowych większych. Wyniki 52-tygodniowej obserwacji wykazały poprawę estetyczną u ponad 92% uczestniczek, przy jednoczesnej istotnej poprawie funkcji seksualnych i redukcji objawów fizycznych. Czas utrzymywania się efektu przekraczał 12 miesięcy u znacznej części pacjentek.

Ayatollahi i wsp. (2024) wykazali w pilotażowym badaniu z zastosowaniem HA-ECM istotną statystycznie poprawę parametrów elastometrycznych skóry (R0, R5; p<0,022), przy medianie satysfakcji pacjentek wynoszącej 8/10.

Acevedo i wsp. (2025), w narracyjnym przeglądzie literatury opublikowanym w Journal of Cosmetic Dermatology, potwierdzili bezpieczeństwo i skuteczność iniekcji HA warg sromowych większych na podstawie danych z lat 2015–2024, wskazując na potencjał terapii hybrydowych łączących HA z CaHA.

Czas utrzymywania się efektu

Trwałość efektu augmentacji HA warg sromowych większych zależy od rodzaju i stopnia usieciowania preparatu, ilości podanego wypełniacza, indywidualnych właściwości metabolicznych pacjentki oraz stopnia aktywności fizycznej. Zazwyczaj efekt utrzymuje się od 8 do 18 miesięcy. Zabiegi podtrzymujące wymagają mniejszej objętości preparatu niż procedura pierwotna.

Wskaźniki satysfakcji pacjentek

Satysfakcja pacjentek jest w dostępnych badaniach konsekwentnie wysoka i wykracza poza aspekt estetyczny – pacjentki zgłaszają poprawę komfortu podczas aktywności fizycznej, redukcję dyskomfortu podczas współżycia oraz poprawę jakości życia seksualnego i poczucia własnej wartości.

Powikłania

Powikłania wczesne (do 2 tygodni):

• przejściowy obrzęk (bardzo częsty, samoograniczający się, ustępuje w ciągu 3–7 dni),
• wybroczyny i zasinienia (częste przy technice igłowej, ustępują w ciągu 1–2 tygodni),
• ból i dyskomfort w miejscu iniekcji (łagodny, ustępuje zwykle w ciągu 48 godzin),
• asymetria wczesna (wynikająca z nierównomiernego obrzęku, ocena możliwa po 2–4 tygodniach).

Powikłania późne (powyżej 2 tygodni):

• grudki i guzki podskórne – najczęściej wynikają z nieprawidłowej techniki; leczenie: masaż, hialuronidaza,
• infekcja – rzadkie, ryzyko minimalizuje właściwa aseptyka,
• asymetria utrzymująca się – korekcja hialuronidazą lub uzupełnienie preparatu,
• nadkorekcja – korekcja hialuronidazą,
• powikłania naczyniowe – wyjątkowo rzadkie przy stosowaniu kaniuli tępokońcowej.

Terapie skojarzone

Połączenie z radiofrekwencją bipolarną i kwasem hialuronowym – protokół N-ROSE: Szczególnie obiecującym podejściem terapeutycznym jest jednoczesne lub sekwencyjne stosowanie bipolarnej radiofrekwencji (RF) i iniekcji HA. W badaniu Kolczewski i wsp. (Pharmaceuticals, 2022), obejmującym 20 kobiet z GSM i wiotkością pochwy, wykazano, że kombinacja dopochwowej i vulwarnej aplikacji bipolarnej RF (urządzenie SECTUM, 480 kHz) z iniekcją HA do warg sromowych większych przynosi istotną poprawę kliniczną, histologiczną i estetyczną. Histologicznie potwierdzono wzrost stężenia kolagenu i elastyny oraz przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej w tkankach wulwarnych. Stymulacja neogenezy kolagenu przez RF potencjuje i przedłuża efekt wolumetryczny iniekcji HA, poprawiając jednocześnie jakość podłoża tkankowego, w którym deponowany jest preparat. Protokół ten – znany jako N-ROSE (Non-crosslinked Hyaluronic Acid, Radiofrequency, Outpatient, Synergistic Effect) – stanowi autorskie doświadczenie kliniczne autora, udokumentowane w recenzowanym piśmiennictwie naukowym.

Połączenie z platelet-rich plasma (PRP): Osocze bogatopłytkowe, zawierające czynniki wzrostu stymulujące angiogenezę i syntezę kolagenu, stosowane jest przez część ośrodków jako przygotowanie podłoża tkankowego przed augmentacją HA. Dane dotyczące tej kombinacji w okolicy wulwarnej pozostają ograniczone i wymagają dalszej oceny klinicznej.

Połączenie z lipofilllingiem: U pacjentek z ciężką hypotrophią warg sromowych większych, wymagających odbudowy dużej objętości, lipofilling stanowi metodę z wyboru dla uzyskania trwałego efektu podstawowego. HA – w szczególności Neauvia Intense Rose ze względu na właściwości biostymulacyjne – może być stosowany jako korekta precyzyjna w kolejnych sesjach lub jako uzupełnienie po częściowej resorpcji przeszczepu tłuszczowego.

Dyskusja

Augmentacja warg sromowych większych kwasem hialuronowym ugruntowała swoją pozycję jako bezpieczna i skuteczna metoda małoinwazyjna w ginekologii estetycznej. Jej przewagi nad metodami chirurgicznymi (lipofilling) obejmują: krótszy czas zabiegu i rekonwalescencji, brak konieczności pobrania dawczego, natychmiastowy efekt, pełną odwracalność oraz możliwość etapowego doboru objętości.

Pozostające ograniczenia to przede wszystkim czasowość efektu, wymagająca powtarzania zabiegów co 8–18 miesięcy, wyższy koszt kumulatywny w długoterminowej perspektywie w porównaniu z lipofillngiem oraz mniejsza maksymalna objętość korekcji w jednej sesji. Przy ciężkiej hypotrophii wymagającej augmentacji powyżej 3–4 ml na stronę lipofilling lub terapia hybrydowa może oferować lepszy efekt kliniczny.

Brakujący element w obecnym piśmiennictwie to randomizowane badania kontrolowane bezpośrednio porównujące HA i lipofilling w augmentacji wulwarnej oraz standaryzowane skale oceny hypotrophii warg sromowych większych.

Wnioski

1. Augmentacja warg sromowych większych kwasem hialuronowym jest bezpieczną i skuteczną metodą leczenia hypotrophii i atrophii o podłożu inwolucyjnym, menopauzalnym lub po znacznej utracie masy ciał
2. Wskazania obejmują aspekt estetyczny i funkcjonalny – poprawę komfortu codziennego życia, aktywności fizycznej i seksualnej oraz redukcję objawów GSM.
3. Technika kaniułą tępokońcową z retroiniekcją w głębokiej tkance podskórnej jest metodą z wyboru.
4. Integracja augmentacji HA z urządzeniami energetycznymi (RF, MFU) otwiera perspektywę synergistycznych protokołów terapeutycznych.
5. Efekt utrzymuje się od 8 do 18 miesięcy; satysfakcja pacjentek jest konsekwentnie wysoka.

Piśmiennictwo

1. Fasola E, Gazzola R. Labia majora augmentation with hyaluronic acid filler: technique and results. Aesthet Surg J. 2016;36(10):1155–1163. doi: 10.1093/asj/sjw083. PMID: 27241363.
2. Kolczewski P, Parafiniuk M, Zawodny P, Haddad R, Nalewczyńska A, Kolasa AK, Wiszniewska B, Menkes S, Bader A, Stabile G, Zerbinati N. Hyaluronic Acid and Radiofrequency in Patients with Urogenital Atrophy and Vaginal Laxity. Pharmaceuticals (Basel). 2022;15(12):1571. doi: 10.3390/ph15121571. PMID: 36559022. PubMed
3. Zerbinati N, Haddad RG, Bader A, et al. A new hyaluronic acid polymer in the augmentation and restoration of labia majora. J Biol Regul Homeost Agents. 2017;31:153–161. PMID: 28002921.
4. Ayatollahi A, Samadi A, Barikbin B et al. Efficacy and Tolerability of a Hyaluronic Acid-Based Extracellular Matrix for Labia Majora Rejuvenation and Augmentation. Cureus. 2024;16(4):e58970. doi: 10.7759/cureus.58970. PMID: 38800301. PubMed
5. Acevedo C, et al. Labia Majora Rejuvenation With Hybrid Filler: A Narrative Review of the Literature and Report of Two Cases. J Cosmet Dermatol. 2025. doi: 10.1111/jocd.70074. PMC11866467. PMC
6. ESOLANE study. Evaluation of the Efficacy and Safety of Hyaluronic Acid Injection for Volume Restoration of the Labia Majora. Int Urogynecol J. 2025. doi: 10.1007/s00192-025-06094-1. DOI
7. Goodman MP, Placik OJ, Benson RH, et al. A large multicenter outcome study of female genital plastic surgery. J Sex Med. 2010;7(4):1565–1577. doi: 10.1111/j.1743-6109.2009.01573.x. PMID: 20059669.
8. Goodman MP. Female genital cosmetic and reconstructive surgery: current concepts. Clin Obstet Gynecol. 2016;59(1):135–146. doi: 10.1097/GRF.0000000000000164. PMID: 26670834.
9. Pauls RN. Vulvovaginal aesthetic procedures: evidence and outcomes. Clin Obstet Gynecol. 2016;59(1):147– doi: 10.1097/GRF.0000000000000165.
10. Portman DJ, Gass MLS. Genitourinary syndrome of menopause: new terminology for vulvovaginal atrophy from the ISSWSH and NAMS. Maturitas. 2014;79(3):349–354. doi: 10.1016/j.maturitas.2014.07.013.
11. Nguyen J, Duong H. Anatomy, abdomen and pelvis, female external genitalia. In: StatPearls. 2024. PMID: 32491444.
12. American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No. 795: Elective Female Genital Cosmetic Surgery. Obstet Gynecol. 2020;135(1):e36–e42. doi: 10.1097/AOG.0000000000003617.
13. International Society for the Study of Vulvovaginal Disease (ISSVD). Terminology and vulvar anatomy statements. 2022.
14. Goodman MP. Female Cosmetic Genital Surgery: Concepts, Classification and Techniques. Thieme; 2017.
15. Kolczewski P. Ginekologia Plastyczna – Techniki Małoinwazyjne. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa; 2018.
16. Kolczewski P (red.). Ginekologia Plastyczna – Chirurgia Intymna Kobiety. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa.

Powiązane materiały edukacyjne:

• Protokół N-Rose – odmłodzenie okolic intymnych w terapii RF z kwasem hialuronowym (pokaz zabiegu)

FAQ dla pacjentek

Czy można powiększyć wargi sromowe większe bez operacji? Tak. Augmentacja kwasem hialuronowym to zabieg ambulatoryjny niewymagający operacji ani ogólnego znieczulenia. Wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i trwa 30–45 minut. Pacjentka wraca do domu bezpośrednio po zabiegu.

Jak długo trzyma się kwas hialuronowy w wargach sromowych większych? Efekt utrzymuje się zazwyczaj od 8 do 18 miesięcy. Wieloośrodkowe badanie ESOLANE (2025, International Urogynecology Journal) wykazało, że ponad 92% pacjentek obserwowało poprawę przez ponad 12 miesięcy od jednej sesji.

Czy augmentacja warg sromowych boli? Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Podczas iniekcji może wystąpić umiarkowany dyskomfort. Po zabiegu typowy jest przejściowy ból lub uczucie ucisku, ustępujące zazwyczaj w ciągu 24–48 godzin.

Wargi sromowe większe zmniejszyły się po menopauzie – czy można to poprawić bez operacji? Tak – to jedno z głównych wskazań do augmentacji HA. Menopauza i związany z nią spadek estrogenów prowadzą do zaniku tkanki tłuszczowej warg sromowych większych. Iniekcja kwasu hialuronowego przywraca objętość, poprawia kształt i zmniejsza objawy funkcjonalne bez konieczności operacji.

Co zrobić gdy wargi sromowe są asymetryczne? Asymetria warg sromowych większych jest wskazaniem do augmentacji HA – preparat podaje się selektywnie po stronie wymagającej korekcji, precyzyjnie wyrównując objętość obu stron.

Jak wygląda rekonwalescencja po augmentacji warg sromowych? Przez 5–7 dni zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej i noszenie luźnej, bawełnianej bielizny. Abstynencja seksualna przez 2–4 tygodnie. Do pracy umysłowej można wrócić już następnego dnia po zabiegu.

Czy augmentacja warg sromowych wpływa na współżycie seksualne? Tak – pozytywnie. Pacjentki zgłaszają zmniejszenie dyskomfortu podczas współżycia, lepszą ochronę przedsionka pochwy i poprawę satysfakcji seksualnej. Efekty te są szczególnie wyraźne u kobiet z zaawansowaną atrofią wulwarną.

Czy można łączyć augmentację HA warg sromowych z innymi zabiegami intymnymi? Tak. Kombinacja augmentacji HA z radiofrekwencją bipolarną lub ultradźwiękami mikrofokusowanymi (HIFU/MFU) daje synergistyczny efekt wolumetryczno-regeneracyjny. Protokoły takie są stosowane w EstheGyn i udokumentowane publikacjami naukowymi w recenzowanych czasopismach.

Czy zabieg jest bezpieczny po leczeniu raka piersi? W wielu przypadkach tak – kobiety po terapii onkologicznej z jatrogenną hipoestrogenemią (analogi GnRH, inhibitory aromatazy) stanowią istotną grupę korzystającą z augmentacji wulwarnej. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny i konsultacji z onkologiem.

Kiedy lipofilling jest lepszy niż kwas hialuronowy? Autologiczny przeszczep tkanki tłuszczowej jest metodą z wyboru przy ciężkiej hypotrophii wymagającej odbudowy dużej objętości (powyżej 3–4 ml na stronę) i gdy zależy nam na trwałym, wieloletnim efekcie. HA oferuje natomiast natychmiastowy efekt, krótszą rekonwalescencję, brak liposukcji i pełną odwracalność.

Autor: dr n. med. Piotr Kolczewski — ginekolog plastyczny, EstheGyn Szczecin. Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej (PTGP). Autor podręcznika „Ginekologia plastyczna – techniki małoinwazyjne” (PZWL). Tłumacz i redaktor naukowy „Ginekologia Plastyczna – Chirurgia Intymna Kobiety” M.P. Goodmana. Wykładowca kongresów ESAG, IAGC, AUGS.